Położona na południu kraju w bliskiej odległości granic z Czechami i Słowacją, znajdująca się na drodze wiodącej z zachodu na Ukrainę, stolica Małopolski - Kraków, słusznie uważana jest za najpiękniejsze miasto w Polsce oraz za jedno z najpiękniejszych w całej Europie. Swój urok Kraków zawdzięcza, licznym zabytkom, architekturze oraz usposobieniu gościnnych, choć nieco skąpych mieszkańców. Stary gród nad Wisłą, wpisany na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO to także największy i najważniejszy w Polsce ośrodek akademicki - od października do czerwca jest pełen studentów - oraz ośrodek bogatego, trwającego cały rok życia kulturalnego, dzięki któremu o mieście mówi się, że jest kulturalną stolicą Polski. Krótki lub podobny do powyższego opis może wystawić sobie wiele urokliwych miast i miasteczek w całej Europie od Portugalii po Polskę i od Grecji po Finlandię. Jednak tylko nieliczne z nich mają to, co ma Kraków - Historię. W tym mieście Historia jest wszechobecna i ludzie niemal nią oddychają: w starym budynku sukiennic na rynku, w licznych muzeach, na zamku Wawelskim, w kościołach i katedrach. W wąskich uliczkach żydowskiego Kazimierza, na błoniach i wśród szarych blokowisk Nowej Huty.

W przeszłości Kraków wielokrotnie służył Polsce jako kolebka kultury, a w czasach gdy kraj był w niewoli przyjeżdżali tu Polscy Patrioci by czerpać siły do dalszej walki. To Kraków dał początek wielu zrywom narodowym Polaków - tu zaczęły się powstania Kościuszkowskie i Krakowskie, stąd legiony Józefa Piłsudskiego rozpoczęły marsz ku odzyskaniu niepodległości. W czasach pokoju Kraków zawsze był siłą napędową całego kraju, a w czasach wojen i niewoli podtrzymywał naród na duchu. Historia, ta wielka i ta mała, zwielakratnia piękno tego miasta, które zauroczy każdego, kto do niego przyjedzie. Najważniejszym miejscem do zwiedzenia w Krakowie jest z pewnością wzgórze Wawelskie. Było ono rezydencją władców Polski od 1038, kiedy Mieszko II przeniósł stolicę państwa z Gniezna do Krakowa, aż do 1596 roku, kiedy stolica przeniesiona została do Warszawy. Zamek wybudował w wieku XVI król Zygmunt I Stary z dynastii Jagiellonów i królowa Bona Sforza. Do Krakowa ściągnięto artystów z Włoch, Niemiec i Francji. Na zamku dostępne do zwiedzania są królewskie pomieszczenia prywatne, pracownia króla, ogrody królewskie, a także wystawa "Zaginiony Wawel" oraz wystawa sztuki orientalnej. Królewski skarbiec i zbrojownia w pokojach w stylu Gotyckim zawierają skarby, którym udało się przetrwać stulecia wojen, takie jak miecz koronacyjny Szczerbiec, którym pierwszy król Polski Bolesław Chrobry uderzył o bramę Kijowa jeszcze zanim Kraków został stolicą oraz memorabilia Polskich monarchów. Kolejnym miejscem do zobaczenia na wzgórzu zamkowym jest Katedra Wawelska - bazylika świętych Stanisława i Wacława. Katedra ta była miejscem koronacji Polskich monarchów i jest kościołem-matką archidiecezji Krakowskiej. Pierwszą, przedromańską Katedrę wzniesiono tam w latach 1090-1142, rozbudowano w na początku 13-go wieku za rządów króla Władysława Łokietka, jej budowę zakończono w 1364 roku, kiedy odbył się także Krakowski zjazd Monarchów i kiedy założono Akademię Krakowską. W katedrze znajduje się kopia trumny św. Stanisława (oryginał ukradli Szwedzi w czasie potopu w roku 1655) wykonana przez włoskich artystów Giovanni Battista Trevano i Matteo Castelli. Główny ołtarz katedry ufundował w roku 1650 biskup Grembicki a wykonał Giovanni Battista Gisleni. Autorem obrazu "Chrystus ukrzyżowany" nad ołtarzem jest 17-wieczny malarz Polski Marcin Blechowski. Prawdziwą perłą wzgórza Wawelskiego i całego Krakowa jest Kaplica Zygmuntowska, wybudowana przez Zygmunta Augusta, który chciał uczynić z niej miejsce swego spoczynku. Kaplice wybudował w latach 1517-1533 Bartolomeo Berecci i jest ona uważana za najpiękniejsze dzieło Tioskanskiego renesansu na północ od Alp. Autorami rzeźb i obrazów kaplicy byli jedni z największych artystów renesansu - Georg Pencz, Santi Gucci i Hermann Vischer. W katedrze wawelskiej pochowani są wszyscy królowie Polscy od Władysława I Łokietka po Augusta II Mocnego, święci Stanisław i Jadwiga oraz wiele innych wybitnych postaci Polskiej Historii, m. in.: Józef Piłsudski, Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki. Również w Katedrze Wawelskiej znajduje się słynny dzwon Zygmunta - wielki, ważący ponad 11 ton. Stworzył go w roku 1520 Norymberski Mistrz Hans Beham na cześć króla Zygmunta Jagiellończyka, nazwanego później Zygmuntem I starym. Wytopiony został w Krakowie w budynku niedaleko bramy Floriańskiej ze zbroi zdobytych na wrogach przez polskich żołnierzy. W dzwon bije się tylko przy bardzo ważnych okazjach, ostatnio - po śmierci papieża Jana Pawła II przy wyborze Benedykta XVI. Dużą atrakcją wzgórza Wawelskiego, szczególnie dla dzieci, jest smocza jama - jaskinia, gdzie wedle legendy mieszkać miał Smok Wawelski. O pieczarze wspomina już w 12-tym wieku Wincenty Kadłubek w swym dziele "Chronica Polonorum", gdzie podaje również najstarszą wersję legendy o Smoku. Jaskinia składa się z trzech dużych komór, ma dwa wejścia naturalne, jedno sztuczne wyżłobione w 19-tym wieku oraz odkryte w 1974 roku przejście boczne prowadzące pod Katedrą św. Wacława. W roku 1970 przy wejściu do jaskini stanęła rzeźba Bronisława Chromego, przedstawiająca Smoka.

Drugim, najważniejszym miejscem w Krakowie po wzgórzu Wawelskim jest niewątpliwie rynek główny. Powstały w trzeciej ćwierci 13-go wieku, do chwili obecnej jest głównym ośrodkiem życia miejskiego. Choć nie zawsze tak było, dziś rynek jest w większości pustym placem, na którym stoi jedynie kilka budynków - na szczęście dla miasta, te które się zachowały to jednocześnie te najpiękniejsze. Pierwszym budynkiem przykuwającym uwagę na rynku są zaś Sukiennice - podłużny budynek zajmujący centralną część placu ufundowany w 1257 roku przez księcia Kazimierza Sprawiedliwego. Ozdabiane i upiększane w kolejnych wiekach, stały się symbolem rynku Krakowskiego, tak jak sam rynek jest wizytówką miasta. Wewnątrz sukiennic znajdują się obecnie liczne sklepy z pamiątkami oraz wyrobami rękodzieła, ściany ozdobione są zaś herbami Polskich miast. W 1948 roku godła miast z utraconych kresów wschodnich zastąpiono herbami miast ziem zachodnich. Nad Rynkiem góruje wieża Bazyliki Mariackiej - najpiękniejszego z dziesiątek krakowskich kościołów. Początki tej monumentalnej budowli sięgają początków 13 wieku, gdy powstała jako kościół w stylu romańskim. W 14 i 15 wieku Bazylikę stopniowo rozbudowano i nabrała ona kształtu gotyckiego. Sławę swą kościół Mariacki zawdzięcza przede wszystkim ołtarzowi, wykonanemu w latach 1477-89 przez norymberskiego mistrza Wita Stwosza. Składa się on z dwóch par skrzydeł - ruchomej oraz nieruchomej, predelli, korpusu w formie wielkiej szafy oraz zachowanego tylko w części ażurowego zwieńczenia widocznego na tle witraży. Wykonane przez Wita Stwosza rzeźby w centralnej części ołtarza oraz płaskorzeźby na skrzydłach przedstawiają liczne sceny z biblijne, głównie z życia Marii i Jezusa, a także patronów Polski. Uwagę przykuwają również 14-wieczne witraże, zdobiące okna bazyliki, obrazy oraz tablice pamiątkowe fundowane w różnych latach przez osoby prywatne. I one noszą ślady historii, są jej żywym świadectwem - nie brakuje wśród nich tablic będących podziękowaniem za ocalenie z niewoli, zesłania na Syberię czy od obozów koncentracyjnych. Atrakcją turystyczną samą w sobie jest rozbrzmiewający co godzina z wieży bazyliki Hejnał Mariacki - pamiątka tatarskich najazdów z 13-go wieku. Melodia hejnału jest starsza od samej bazyliki, a także od samego rynku. Na pamiątkę trębacza, zabitego tatarską strzałą w połowie grania sygnału, hejnał zawsze kończy się właśnie w połowie. Po południowej stronie Sukiennic stoją także pomnik Adama Mickiewicza, narodowego wieszcza-poety polskiego oraz wczesnobarokowy kościół św. Wojciecha, którego początki sięgają 11 wieku. W pobliżu rynku znajdują się również Muzeum Czartoryskich oraz Historyczne Muzeum Krakowa. Pierwsze z nich założyła księżna Izabela Czartoryska w 1796 roku dla "zachowania przeszłości dla przyszłości" - początkowo muzeum znajdowało się w Puławach, a do Krakowa przeniesiono je w 1878 roku. Wśród wielu jego eksponatów znajdują się m.in.: trofea z bitwy pod Wiedniem w 1683 roku, krzesło Shakespeare'a, prochy El Cyda i Xymeny, fragmenty grobu Romea i Julii, Starożytności Greckie, Rzymskie oraz Egipskie, a także obrazy Rembranta, Rafaela i Leonarda da Vinci. Najcenniejszym i najsłynniejszym eksponatem muzeum jest z pewnością "Dama z Łasiczką" Leonarda. Nawet na Muzeum Czartoryskich historia odcisnęła swe piętno - tym razem jednak w negatywnym sensie. Jedno z najcenniejszych dzieł tam przechowywanych - obraz "Portret Młodzieńca" Rafaela - zrabowali w 1939 roku Niemcy. Do dziś nie został on odnaleziony. Historyczne Muzeum Krakowa w barokowym pałacu Krzysztofory prezentuje przede wszystkim mapy, obrazy i portrety, starodruki, fotografie, militaria, Judaica i słynne krakowskie szopki bożonarodzeniowe. Jedna z części Muzeum Historycznego mieści się w Barbakanie. Wybudowana około 1498 roku fortyfikacja, jest pozostałością murów obronnych miasta. Oparty na wzorach inżynierii militarnej oraz architekturze arabskiej, Barbakan ma kształt okrągłej, małej fortecy z grubym na 3 metry murem, na którym dobudowano 7 wieżyczek. Obowiązkowym przystankiem dla wszystkich zwiedzających okolice rynku jest również kompleks budowli uniwersyteckich - Collegium Maius ze swymi słynnymi renesansowymi krużgankami i Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Collegium Novum, Kościół Akademicki św. Anny, Collegium Minus i Collegium Witkowskiego.

Dawna dzielnica żydowska, Kazimierz, jest głównym (i w wielu przypadkach niestety jedynym) celem wizyty w Krakowie turystów z Izraela oraz Stanów Zjednoczonych. Do roku 1791 było to osobne miasto na obrzeżach Krakowa, założone jeszcze w 14 wieku przez króla Kazimierza III Wielkiego. Wbrew wyobrażeniom gości z wyżej wymienionych krajów, nie była to dzielnica wyłącznie żydowska, lecz mieszana z większością populacji żydowskiej. Podobnie jak reszta Krakowa nie była wyłącznie Polska i niedostępna dla Żydów. Zamknięte getta w stylu zachodnioeuropejskim pojawiły się w Polsce dopiero wraz z okupacją Niemiecką we wrześniu 1939 roku. Stara Synagoga na Kazimierzu słusznie przyciąga najwięcej zwiedzających na Kazimierzu. Wybudowana pomiędzy 1407 a 1492 (dokładnej daty historykom nie udało się ustalić), dzięki wpływowi wywartemu przez przeżywający w 15 wieku rozkwit Kraków, Stara Synagoga,jest perłą architektury żydowskiej na skalę europejską. Inne ważne zabytki Kazimierza, to Kościół, klasztor i szpital Bonifratrów,, kościół na Skałce i klasztor Paulinów, kościół św. Katarzyny, i klasztor Augustianów,, kościół Bożego Ciała i klasztor Kanoników Regularnych, Synagogi: Izaaka,, Popera, Wysoka oraz Remuh. Warte odwiedzenia jest również Centrum kultury Żydowskiej przy ulicy Meiselsa.

W okolicach Rynku Głównego, na Kazimierzu oraz na Wzgórzu Wawelskim turystów jest więcej niż rodowitych krakusów. Wciąż jednak wiele jest w Krakowie miejsc, których goście nie doceniają, jak Nowa Huta, lub wręcz nieodkrytych, jak Podgórze. Nowa Huta stanowi jedyny w swoim rodzaju przykład "idealnego" miasta socjalistycznego, z typową dla tamtych mrocznych czasów architekturą oraz rozplanowaniem przestrzennym, w których widać charakterystyczną dla systemów totalitarnych samowystarczalność miasta i poszczególnych osiedli (a przynajmniej ideę samowystarczalności), tak jak samowystarczalne miało być całe komunistyczne państwo, odcięte od zewnętrznego świata. Założenia te bardzo szybko zresztą spaliły na panewce - Nowa Huta, która miała wzmocnić idee socjalistyczne wśród populacji konserwatywnego Krakowa, ku wściekłości Rosjan oraz władz zależnej od Moskwy i okupowanej przez jej wojska Polsce, szybko stała się równie antykomunistyczna w swych poglądach jak reszta miasta. Dziś jedyną pozostałością po tamtych czasach, prócz wspomnianej już architektury, jest Muzeum PRL, gdzie zwiedzający na wesoło poznają bezsens i absurdy czasów komunistycznych. Podgórze, położone na południe od Wisły, jest jedną z najbardziej urokliwych dzielnic Krakowa. Architekturą nie różni się prawie od tej ze śródmieścia, a rynek Podgórski wraz z kościołem św. Józefa nie ustępują pięknem wielu zabytkom rynku głównego.

Jeden z najcenniejszych skarbów Krakowa znajduje się jednak poza jego granicami, 45 minut jazdy samochodem od rynku głównego. Kopalnia soli w Wieliczce, bo o niej mowa, to jedna z najstarszych kopalni na świecie - działa od 12-go wieku. Nie to jednak stanowi o jej wyjątkowości. Tym, co przyciąga tam ponad 1.2 mln turystów rocznie, są wspaniałe rzeźby solne - działa równie piękne jak rzeźby Wita Stwosza w Bazylice Mariackiej czy rzeźby Michała Anioła we Włoszech. Różnica jest jednak zasadnicza - solne rzeźby w wielickiej kopalni nie są dziełem wybitnych, sławnych artystów, lecz prostych górników, którzy oddawali w ten sposób cześć Bogu.

Aby opisać wszystkie zabytki i muzea Krakowa z pewnością potrzebna byłaby księga nieustępująca objętością dziełom pierwszych francuskich encyklopedystów. Należy przecież powiedzieć o dziesiątkach muzeów rozsianych po całym niemalże mieście, o niezliczonych kościołach i klasztorach powstałych pomiędzy 11-tym - 19-tym wiekiem, o zabytkach i ważnych miejscach poza Krakowem, lecz w jego bezpośrednim sąsiedztwie, jak wspomniana już Wieliczka czy Muzeum niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz Birkenau w Oświęcimiu. O wyjątkowości i pięknie miasta decydują również mające tu rokrocznie miejsce imprezy, jak Festiwal Kultury Żydowskiej (zazwyczaj w czerwcu), Dni muzyki Krzysztofa Pendereckiego, Festiwal Audio Art, Krakowskie Zaduszki Jazzowe, Jazz Juniors i wiele innych.

Aby jednak poznać to Miasto i poczuć jego atmosferę, trzeba tu po prostu przyjechać. Czy trzeba jeszcze do tego zachęcać?